OSTATNI KRZYK MODY

Walonki w Rosji to nie tylko obuwie. Są wręcz wartością narodową. Tylko walonki mogły skutecznie ochronić przed silnymi rosyjskimi mrozami. Tradycyjnym chodakom czy nawet współczesnym kozakom do walonek naprawdę daleko.

Silne mrozy w Rosji były od wieków. Za to walonki pojawiły się stosunkowo niedawno, bo w XVIII wieku. Walonki noszono na dworach carów. Zimą pozwalano je nosić także damom dworu do eleganckich sukien, w końcu i tak nie było ich widać. Dla zdrowia walonki są o wiele lepsze niż pantofelki balowe. Mimo że walonki uważa się za obuwie ludowe, a nawet wiejskie, były bardzo drogie. Prości chłopi mogli sobie pozwolić tylko na zakup jednej pary na całą rodzinę. Rodzinę zaś, w której walonki nosili i rodzice i dzieci, uważano za żyjącą w dostatku i pomyślności.

U schyłku XVIII-go, w początkach XIX-go wieku pewien nieznany z imienia, lecz naprawdę genialny rzemieślnik, pomyślał, że przecież można robić buty w całości z filcu, bez szwów i doszywanej cholewy z sukna. Tak też zrobił. Przecież filc był już wytwarzany od dawna. Pierwsze wełniane wyroby, z materiału podobnego do tzw. wojłoku, datuje się na IV w p.n.e. Do Rosji wojłok dotarł razem z ludami koczowniczymi, które wykorzystywały go nie tylko jako podściółkę, ale też wytwarzały z niego buty, które w Rosji przyjęły się pod nazwą „koty”. Zatem materiał był znany, należało tylko nadać mu kształt kozaka. Ale i z tym sobie poradzili sprytni rzemieślnicy. Pomimo pozornej prostoty walonek, proces ich wytwarzania, zarówno 200 lat temu, jak i obecnie, jest długotrwały i pracochłonny. Na przykład, żeby wyprodukować jedną parę walonek według tradycyjnej technologii potrzeba co najmniej dwa dni. Do wytwarzania walonek o najmniejszym rozmiarze potrzeba minimum pół kilograma wełny, a o największym rozmiarze – około 5 kilogramów. Nawet obecnie, gdy produkcja walonek jest w dużym stopniu zmechanizowana, prawie połowa działań jest wykonywana ręcznie. A jest ich łącznie około 36. Spróbujmy więc opisać w jaki sposób wełna zamienia się w gotowy wyrób.

Walonki można wytwarzać nie tylko z owczej wełny, ale i z koziej, czy wielbłądziej. Najpierw wełna jest dokładnie myta i oczyszczana. W fabrykach maszynowo. Wprawni chałupnicy wszystko robią ręcznie. Po wyczyszczeniu wełny rozpoczyna się kolejny proces – prostowanie. Nawet zestrzyżona z owiec wełna zachowuje pierwotną formę. Przy jej rozprostowywaniu najważniejsze jest rozplątanie na pojedyncze włoski i wyprostowanie ich. Można to zrobić maszynowo, a proces ten nazywa się „wojłokowaniem”, czyli dosłownie „przekształcaniem w wojłok”. W urządzeniu pod wpływem pary włókna się rozprostowują, splatają i formują płótno, które jest jeszcze pulchne i miękkie, nie może więc zachować odpowiedniego kształtu. Wytworzenie takiego płótna ręcznie wymaga nie lada wysiłku. Wełna jest nawijana na specjalny walec i rozwijana na stole przez kilka godzin z rzędu, dopóki nie stwardnieje, a włókna nie złączą się ze sobą jak należy. W taki oto sposób przygotowany został materiał o nazwie „wojłok”. W takiej postaci wykorzystuje się go jako koce dla zwierząt domowych, podkładki pod siodła, materiał do wytwarzania nakryć głowy i rękawic, a nawet pokrywa się nim młotki w pianinach.

Aby jednak wyprodukować walonki wojłok musi przejść kolejny etap. Z wojłoku wytwarza się początkowo tzw. połuwalok. Robi się to ręcznie, ponieważ to człowiek powinien dotknąć i sprawdzić płótno, aby nie było miejsc zbyt cienkich, które przy noszeniu szybko się podrą. Oprócz tego to człowiek musi pilnować, aby na stopie materiał był grubszy, a tu gdzie ma być cholewa – cieńszy. Połuwalok jest z zewnątrz bardzo podobny do dużych rozmiarów skarpet. W dalszej kolejności przechodzi przez kilka etapów: jest gotowany w ogromnym kotle, rozcierany i rozprostowywany, potem znowu umieszczany we wrzątku i tak aż do momentu, kiedy wojłok stanie się sztywny. Ważne, aby nie przedobrzyć. Bo jeśli walonek będzie zbyt twardy, to będzie niewygodny. Nieprzestrzeganie technologii wytwarzania też nie prowadzi do niczego dobrego: walonek będzie kruchy i szybko nie będzie się nadawał do chodzenia. Później materiał jest naciągany na specjalne klocki i ponownie rozciągany, tym razem do potrzebnego rozmiaru. Teraz but jest już podobny do prawdziwego walonka, tyle że jest mokry. Suszy się go w specjalnym piecu przez 6 godzin, a czasem nawet przez całą noc. Kiedy przeschnie pozostaje tylko doszlifować jego kształt, czyli odciąć wszystkie sterczące włókna i chropowatości, a także wyrównać cholewę. I to już wszystko – walonek jest gotowy!

Zaskakuje fakt, że walonki są wytwarzane pojedynczo, a nie parami. Gotowe walonki trafiają do specjalnego cechu lub magazynu, gdzie doświadczeni pracownicy ze sterty gotowych butów do każdego walonka dobierają parę. Przecież powinny mieć identyczny rozmiar, odcień, podbicie. Obecnie można wyprodukować walonki praktycznie dowolnego koloru, ale i tak największą popularnością cieszą się tradycyjne kolory: czarny, szary i tradycyjny biały. Dobrane w pary buty od razu są spinane i wysyłane do magazynu lub pracowni projektanta, a pozostałe pojedyncze egzemplarze czekają na swoją drugą połówkę. Projektanci potrafią zamienić walonki w prawdziwe arcydzieło. Ozdabiają je haftem, aplikacjami, wstążkami, koralikami, futerkiem, koronkami, wszywają zamki błyskawiczne. Są nawet walonki na obcasach i walonki-sandały. Można powiedzieć, że obecnie walonki przeżywają drugą miłość. Nawet sławni projektanci prezentują różnorodne modele ekskluzywnych walonek. A jeśli ktoś ma wątpliwości, czy można w walonkach chodzić, gdy na dworze plucha, to są przecież nieprzemakalne gumowe kalosze, chroniące walonki od przemakania. Oprócz tego walonki są też produkowane z gumową podeszwą. Jednak uważa się, że ciepło najlepiej trzymają tradycyjne „jednolite” walonki.

Skąd się bierze tak duża popularność walonek? I czy aż tak wiele się zmieniło od początku XIX wieku? Zarówno 200 lat temu, jak i obecnie, walonki są uważane za najlepsze obuwie zimowe. Po pierwsze z łatwością wytrzymują nawet trzydziestostopniowy mróz i chronią przed przeziębieniem. Po drugie w walonkach nie pocą się nogi, ponieważ wojłok cechuje się wyjątkową nieprzepuszczalnością powietrza. Po trzecie noszenie walonek na bosych nogach wspomaga krążenie, łagodzi bóle reumatyczne i bóle mięśni. Oprócz tego tysiące włókien daje dodatkowy efekt masażu. Przecież walonki wykonuje się z naturalnej wełny, a jak wiadomo wszystko co naturalne ma pozytywny wpływ na zdrowie. Walonki są nierozerwalnie związane z rosyjską obyczajowością i kulturą. Wśród skojarzeń przy słowie ROSJA, oprócz wielu innych, niezmiennie pojawia się też obraz chłopa w rubaszce, portkach i walonkach, które nosi i zimą i latem.   Źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów internetowych internetowych

Liczba komentarzy (4) - Dodaj swój komentarz do tego artykułu...