Historia Rosji
Napływ Słowian w dorzecze Dniepru i Dźwiny rozpoczął się w VI w. n.e. Ziemie późniejszego Wielkiego Księstwa Moskiewskiego zostały zasiedlone przez plemiona wschodniosłowiańskie po 1000.
Przez terytoria ruskie przebiegały szlaki handlowe łączące kraje Morza Bałtyckiego z Bizancjum i Bliskim Wschodem. Wyprawy handlowe Dźwiną, Wołgą i Dnieprem zetknęły podróżujących tędy kupców i wojowników normańskich z plemionami słowiańskimi.
Pierwszymi historycznymi władcami ruskimi byli prawdopodobnie Normanowie (książę Ruryk wraz z braćmi Syneusem i Truworem), którzy zgodnie z istniejącymi przekazami przybyli na ziemie ruskie w 862.
Wyprawa następcy Ruryka, księcia Olega na Kijów (882) doprowadziła do zjednoczenia północnych i południowych księstw oraz powstania Rusi Kijowskiej. Była ona początkowo luźnym związkiem księstw, które do ok. 2. poł. XI w. zachowały szeroką autonomię. Książęta kijowscy Oleg (panujący do 912 lub 922) i Igor (panujący w latach 912/922-945) podpisali z Bizancjum układy handlowe, które gwarantowały krajowi zyskowny handel.
Rządząca w latach 945-957 księżna Olga scentralizowała państwo, stworzyła podstawy trwałego porządku administracyjnego. Kolejny władca, syn Olgi, Świętosław podejmował odległe wyprawy wojenne, docierając na Krym i Kaukaz oraz na Bałkany. Ożeniony z siostrą cesarza bizantyjskiego Anną książę Włodzimierz w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijaństwa oficjalną religię państwową.
Panujący w latach 1019-1054 Jarosław Mądry umocnił pozycję Kościoła na Rusi Kijowskiej. Ustanowione przez niego zasady dziedziczenia tronu książęcego w oparciu o regułę senioratu nie zapobiegły rozpadowi politycznej jedności kraju.
W XII w. Ruś Kijowska podzieliła się na konkurujące ze sobą księstwa: na północnym zachodzie księstwo nowogrodzkie, na zachodzie połockie, na południowym zachodzie halicko-włodzimierskie i na północnym wschodzie włodzimiersko-suzdalskie. 1169 książę włodzimiersko-suzdalski Andrzej Bogolubski najechał i spalił Kijów.
W XIII i XIV w. niektóre z zachodnich, mniejszych księstw ruskich przeszły w strefę wpływów nabierającej znaczenia Litwy. Rosło zagrożenie księstw ruskich ze strony Tatarów. Po klęsce sił rusko-połowieckich w bitwie pod Kałką (1223) Batu-chan podbił wszystkie księstwa ruskie z wyjątkiem Nowogrodu Wielkiego, który jednak zmuszony był uznać zwierzchność Mongołów i opłacać trybut.
Tatarzy nie przejęli bezpośrednich rządów w podbitych księstwach, zadowolili się każdorazowym zatwierdzaniem kandydata do tronu książęcego we Włodzimierzu, który z kolei pełnił funkcje zwierzchnie nad resztą książąt i miał prawo zwracania się o pomoc do chana.
W okresie panowania mongolskiego wodzem dużej rangi i zręcznym politykiem okazał się książę nowogrodzki Aleksander Newski. 1240 pokonał Szwedów, 1242 wojska Zakonu Inflanckiego (bitwa na zamarzniętym jeziorze Pejpus), 1252 otrzymał od chana księstwo włodzimiersko-suzdalskie, a wraz z nim zwierzchnictwo nad pozostałymi księstwami.
Z walk o sukcesję po Aleksandrze Newskim zwycięsko wyszło niewielkie wówczas księstwo moskiewskie, w którym od 1283 rządy sprawował najmłodszy syn Aleksandra, Daniel, założyciel moskiewskiej linii Rurykowiczów. Z pomocą Tatarów książę Daniel pozbył się najgroźniejszego z konkurentów, księcia twerskiego.
1325 metropolita przeniósł swą stolicę z Włodzimierza nad Klaźmą do Moskwy. Panującemu w latach 1325-1341 Iwanowi I Kalicie udało się uzyskać dla siebie i swoich następców tytuł wielkiego księcia. Wnuk Kality Dymitr Doński w bitwie na Kulikowym Polu nad Donem (1380) pokonał Tatarów, co stało się początkiem upadku Złotej Ordy na Rusi.
Wraz z osłabieniem pozycji Tatarów znaczenia nabrały zjednoczeniowe dążenia książąt moskiewskich. Na przeszkodzie ich realizacji stanęła rozwijająca się potęga Wielkiego Księstwa Litewskiego (pozostającego od 1386 w unii personalnej z Polską), pod którego wpływami znalazły się dawne zachodnie ziemie Rusi Kijowskiej (m.in. od 1362 sam Kijów).
1462 tron moskiewski objął Iwan III, który dokończył dzieła jednoczenia kraju, wcielając do rządzonego przez siebie państwa Jarosław (1463), Rostów (1474), Nowogród (1478), Twer (1485). Korzystając z rozkładu Złotej Ordy Iwan III wstrzymał całkowicie wypłacanie daniny i odparłszy tatarskie ataki odwetowe (1472 i 1480), ostatecznie uwolnił ziemie ruskie spod panowania Mongołów.
Po upadku Konstantynopola (1453) Moskwa zyskała na znaczeniu jako spadkobierczyni Bizancjum, co podkreślić miało małżeństwo Iwana III z Zofią Paleolog, bratanicą ostatniego cesarza bizantyjskiego, a także przejęcie bizantyjskiego dwugłowego orła jako herbu państwa oraz bizantyjskiego ceremoniału dworskiego.
Aspiracje księstwa moskiewskiego sformułowano w tezie o Moskwie jako "trzecim Rzymie". Odkrycie przez R. Chancellora (1553) północnej drogi morskiej (Północno-Wschodnie Przejście) dało Rosji po raz pierwszy w historii możliwość bezpośredniego kontaktu z państwami zachodnimi.
Podbój zachodniej Syberii przez Kozaków pod dowództwem Jermaka Timofiejewicza (1582) zapoczątkował ekspansję rosyjską na wschód, która ostatecznie sięgnęła wybrzeży Pacyfiku, granic chińskich i objęła nawet część kontynentu północnoamerykańskiego (Alaskę). Rządy Iwana IV Groźnego (1533-1584), mimo wielu pozytywnych reform wewnętrznych, wyniszczyły kraj.
Szczególną rolę odegrała wprowadzona dla złamania opozycji bojarskiej tzw. oprycznina - spowodowała ona ruinę gospodarczą znacznych obszarów Rosji. Porażką zakończyła się toczona 1558-1582 walka o Inflanty i dostęp do Bałtyku.
Po śmierci Iwana IV regentem w imieniu niezdolnego jeszcze do sprawowania rządów Fiodora Iwanowicza został szwagier cara, Borys Godunow, który po śmierci Fiodora (1598) sam koronował się na cara. Sprawne rządy Borysa Godunowa nie zdołały jednak odtworzyć zrujnowanej gospodarki kraju. Po jego śmierci (1605) zjawiska kryzysowe nasiliły się, wybuchła wojna domowa, nastał okres tzw. Smuty.
Panujący szybko zmieniali się na tronie, kraj najeżdżany był często przez obce wojska, m.in. w 1610 wojska polskie Władysława IV Wazy zajęły i okupowały do 1612 Moskwę. Okres walki o władzę zakończył w 1613 wybór na tron carski Michała Fiodorowicza, założyciela dynastii Romanowów.
Kolejni władcy umacniali swoją pozycję, wprowadzając rządy autokratyczne. Stale rosnące obciążenia nakładane na poddanych carskich prowadziły do częstych wybuchów niezadowolenia społecznego (powstania - 1648 w Moskwie, 1650 w Nowogrodzie, 1670-1671 powstanie chłopskie pod wodzą S.T. Razina).
Panujący w latach 1645-1676 Aleksy Michajłowicz ograniczył prawa bojarów na rzecz nowej szlachty (tzw. dworianstwa) oraz mieszczan, jednocześnie ustanowił prawne przywiązanie chłopów do ziemi (1649). Reformy patriarchy Nikona stały się jedną z przyczyn rozłamu Kościele prawosławnym.
W polityce zagranicznej Romanowowie kierowali się zasadą zjednoczenia całości ziem ruskich. Dzięki decyzjom perejasławskiej rady i długoletniej wojnie z Rzeczpospolitą (1654-1667) Rosja uzyskała panowanie nad Lewobrzeżną Ukrainą z Kijowem. Trwałe włączenie się Rosji w dzieje europejskie przyniosła wielka wojna północna (1700-1721), która zakończyła dominację Szwedów w basenie Morza Bałtyckiego, a zarazem otworzyła Rosjanom możliwość nieskrępowanych kontaktów z Zachodem.
1703 przeniesiono stolicę kraju do nowo zbudowanego Petersburga, nad Bałtyk. 1710 Piotr I zajął Rygę i Rewel, a poprzez pokój nysztadzki (1721) zagwarantował krajowi szeroki dostęp do wybrzeża bałtyckiego. Na mocy tego układu Ingria, Karelia, Estonia i Inflanty zostały przyłączone do Rosji.
Piotr I prowadził politykę merkantylistyczną, opiekował się miastami i mieszczaństwem, popierał rozwój manufaktur. Szybko rozwijał się wówczas przemysł metalurgiczny, wzrastała liczba manufaktur tkackich. W latach 1718-1722 wprowadzono scentralizowany system administracji państwowej. Zreformowano Kościół, patriarchów zastąpił Święty Synod, tj. kontrolowany przez państwo, kolegialny organ władzy. Poprzez wprowadzenie tzw. czynu, tj. 14-stopniowej tabeli rang urzędniczych, hierarchię społeczną oparto na pozycji w służbie państwowej.
Od czasów Piotra I pogłębił się dualizm rosyjskiej struktury społecznej - obok chłopów, warstwy dźwigającej wszelkie ciężary, występowała warstwa uprzywilejowanej szlachty. Modernizacja Rosji zapoczątkowana przez Piotra I w dużej mierze uzależniona była od dopływu fachowców z zagranicy. Na otwartej w 1725 w Petersburgu AN większość wykładowców stanowili specjaliści z zagranicy.
Śmierć Piotra Wielkiego (1725) na długie lata osłabiła kraj. Dopiero panująca w latach 1762-1796 Katarzyna II przywróciła Rosji rolę mocarstwa. Zwycięskie wojny z Turkami (1768-1774, 1787-1792) otworzyły szeroki dostęp do Morza Czarnego, 1783 Rosja anektowała Krym, poprzez uczestnictwo w rozbiorach (1772, 1793, 1795) zyskała wschodnie ziemie Polski.
Panujący w latach 1796-1801 syn Katarzyny II Paweł I kontynuował politykę ekspansji, anektując w 1801 Gruzję. Aleksander I, który w wyniku rewolucji pałacowej przejął władzę po niepopularnym wśród szlachty ojcu, dzięki pokonaniu Wielkiej Armii Napoleona pod Moskwą (1812) zapewnił Rosji dominującą pozycję na kontynencie europejskim. Poszerzył granice kraju o Wielkie Księstwo Finlandii (1809), Besarabię (1812), Dagestan i Azerbejdżan (1813).
Na kongresie wiedeńskim (1815) Rosja zainicjowała powstanie Świętego Przymierza, którego celem miało być zachowanie istniejącego porządku europejskiego, w szczególności tłumienie ruchów liberalnych.
Za panowania Mikołaja I (1825-1855), po pacyfikacji powstania dekabrystów (1825), powstania listopadowego w Polsce (1830), powstania węgierskiego (1849), Rosja zyskała przydomek "żandarma Europy". Porażka militarna w wojnie krymskiej (1853-1856) przyniosła utratę przez Rosję pozycji hegemona w Europie.
Aleksander II (panujący w latach 1855-1881) przeprowadził w 1861 uwłaszczenie chłopów. Za jego rządów wprowadzono ponadto samorząd terytorialny (ziemski), samorząd miejski, uregulowano sprawy sądownictwa i tryb pełnienia służby wojskowej, złagodzono cenzurę.
W polityce zagranicznej Rosja kontynuowała ekspansję na wschód (1860 - założenie Władywostoku, uznanie przez Chiny granic na Amurze i Ussuri). W Azji środkowej Rosja zajęła tereny do granicy z Persją i Afganistanem. Na Kaukazie trwający od wielu dziesiątków lat opór przeciwko Rosjanom został ostatecznie złamany w 1859, wraz ze stłumieniem powstania pod wodzą Szamila.
Wojna francusko-pruska (1870-1871) dała Rosji możliwość wyzwolenia się z klauzul traktatu paryskiego (1856), krępujących jej swobodę na Morzu Czarnym. Rosnące tendencje panslawistyczne skierowały w latach 70. XIX w. zainteresowanie Rosji w kierunku Bałkanów, co w rezultacie doprowadziło do wybuchu wojny rosyjsko-tureckiej (1877-1878).
W polityce wewnętrznej wyraźnie dały znać o sobie rosnące problemy społeczne. Pojawił się wpływowy, biorący w obronę chłopów ruch narodników - początkowo idealistyczno-reformatorski, od 1879, tj. od utworzenia Narodnej Woli, ewoluował w kierunku rewolucyjnego terroryzmu. Jego ofiarą padł w 1881 car Aleksander II.
Aleksander III (panujący w latach 1881-1894) wzmógł stosowane przez państwo środki represji. Prześladowania dotknęły nie tylko radykalnych rewolucjonistów, zaostrzyły się także m.in. formy rusyfikacji stosowane w Polsce, krajach bałtyckich i Finlandii. W polityce zagranicznej Rosja utrzymywała sojusz z Niemcami i Austro-Węgrami, wzmogła ekspansję gospodarczą na Daleki Wschód.
Rywalizacja o wpływy w Mandżurii i Korei doprowadziła do wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i zaostrzenia stosunków z Wielką Brytanią. Na Bałkanach Rosja poniosła dyplomatyczną klęskę utraciwszy wpływy w Bułgarii, która związała się z Austro-Węgrami. Po zamordowaniu austriackiego następcy tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda w Sarajewie (28 VI 1914), Niemcy wypowiedziały wojnę Rosji (1 VIII 1914), co było odpowiedzią na pochopnie ogłoszoną (31 VII 1914) mobilizację generalną.
I wojna światowa
Lokalny konflikt Austro-Węgier z Serbią zmienił się w I wojnę światową, która doprowadzić miała do upadku carskiej Rosji. Genezą przyszłego upadku były nawarstwiające się, nie rozwiązane konflikty społeczne.
Od lat 90. XIX w. przy pomocy pożyczek zagranicznych realizowano program przyspieszonej industrializacji kraju. W wielkich ośrodkach przemysłowych, w miastach stołecznych i na południu Ukrainy pojawiła się nowa klasa najemnych pracowników przemysłowych. Do 1913 liczebność proletariatu wzrosła do ok. 3 mln osób, tj. podwoiła się w stosunku do 1890, a jego nastroje coraz bardziej się radykalizowały.
W rolnictwie wytwarzającym przeszło połowę dochodu kraju i dostarczającym głównie towarów eksportowych (zboża, bydła, drewna) także wystąpiły zjawiska prowadzące do zaostrzenia sytuacji społecznej. Konieczny do finansowania wzrostu gospodarczego przyrost eksportu realizowano poprzez drastyczne ograniczenie konsumpcji wewnętrznej, co prowadziło do pogłębiania się ubóstwa szerokich rzesz chłopów. Rosnący niedostatek powodował masowe migracje biedoty wiejskiej do miast. Zapoczątkowana w 1906 przez premiera P.A. Stołypina reforma agrarna, wskutek zamachu na niego (1911) i wybuchu I wojny światowej, została przerwana.
Radykalizacja nastrojów społecznych sprzyjała tworzeniu się nielegalnych organizacji i struktur o charakterze rewolucyjnym. 1897 powstała w Rosji i na ziemiach polskich żydowska organizacja socjaldemokratyczna - Bund. 1898 w Mińsku powołano Socjaldemokratyczną Partię Robotniczą Rosji, w oparciu o tradycje narodnickie w 1901 powstała partia socjalistów-rewolucjonistów (eserowcy).
Agitacja działających w podziemiu grup rewolucyjnych, nabrzmiałe problemy społeczne spowodowały wybuch rewolucji 1905-1907. Wydany przez cesarza Mikołaja II pod wpływem strajku generalnego manifest (30 X 1905) zapowiadał zaprowadzenie podstawowych praw obywatelskich - prawa do zgromadzeń, wolności słowa, wolności prasy, prawa do zrzeszania się, obiecywał powołanie organu przedstawicielskiego (Dumy) o uprawnieniach ustawodawczych.
Przyrzeczenia cesarskie w pełni zaspokajały żądania rewolucyjnych liberałów (kadetów i oktiabrystów), późniejsze zamieszki wybuchły z inspiracji bolszewików (powstanie w Moskwie w grudniu 1905) bądź pojawiały się samorzutnie. Porewolucyjny okres rządów w oparciu o Dumę, która mimo bardzo ograniczonych uprawnień stwarzała pozory konstytucjonalizmu, rozwijał świadomość polityczną szerokich kręgów społecznych, tworząc przesłanki obalenia caratu.
Obciążenia gospodarcze i techniczne Rosji w związku z I wojną światową przerastały możliwości kraju. Poniesione w 1915 porażki zmusiły armię rosyjską do wycofania się z Polski, Litwy i Kurlandii. Grożąca katastrofa gospodarcza doprowadziła do upadku monarchii. Masowa demonstracja w Piotrogrodzie (8 III 1917) przerodziła się w ogólnonarodowe powstanie robotników i żołnierzy (rewolucja lutowa w Rosji 1917), które spowodowało abdykację Mikołaja II (15 III 1917). Na czele państwa stanął Rząd Tymczasowy pod przewodnictwem księcia G.J. Lwowa.
Możliwości działania rządu były ograniczone wskutek nacisków wywieranych przez Piotrogrodzką Radę Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, rezultatem sporów stało się tzw. dwuwładztwo w kraju. W ogłoszonych przez W.I. Lenina tzw. Tezach kwietniowych znalazł się m.in. postulat przekazania pełni władzy radom robotniczym i żołnierskim. Żądanie to przygotowało grunt pod rewolucję październikową, w wyniku której obalony został Rząd Tymczasowy, a całą władzę przejęli bolszewicy.
10 I 1918 na III Ogólnorosyjskim Zjeździe Rad uchwalono konstytucję Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (RFSRR), w której rolę decydującej siły politycznej zagwarantowali sobie bolszewicy. Po połączeniu się RFSRR z radzieckimi republikami Ukrainy, Białorusi i Zakaukazia utworzono 30 grudnia 1922 ZSRR, który formalnie przestał istnieć 26 grudnia 1991.
Od momentu objęcia władzy prezydenckiej w Rosji przez B.N. Jelcyna (czerwiec 1991) wcielane są w życie radykalne reformy mające przywrócić zasady gospodarki rynkowej. Niezależnie od trudności gospodarczych kraj boryka się z problemami terytorialno-narodowymi, które wynikają z prób secesji autonomicznych republik, m.in. Czeczenii i Tatarstanu. W grudniu 1994 rozpoczęła się zbrojna interwencja Rosji w Czeczenii, zakończona we wrześniu 1996 częściowym wycofaniem wojsk rosyjskich. 22 III 1998 prezydent zdymisjonował rząd rosyjski, na czele z premierem Wiktorem Czernomerdinem. Pełniącym obowiązki szefa rządu został, mianowany bez zasięgnięcia opinii parlamentu, były minister paliw i energetyki Siergiej Kirijenko, 24 IV został zatwierdzony przez parlament.
27 V 1998 w Rosji wybuchł ostry kryzys ekonomiczno-społeczny, na który złożyły się m.in.: ogromny dług zewnętrzny i wewnętrzny oraz gwałtowne protesty pracowników sfery budżetowej i górników, którym od miesięcy nie wypłacano pensji. Spadek cen ropy naftowej na rynkach światowych uszczuplił dochody państwa, podobnie jak szalejąca korupcja. Załamała się giełda, zmniejszyła się drastycznie wartość akcji wielu przedsiębiorstw, wzrósł niebezpiecznie kurs dolara. Przywódca opozycji komunistycznej Gienadij Ziuganow nazwał ten stan rzeczy "kulminacją narodowej katastrofy". Rząd usiłował wyegzekwować od wielkich spółek naftowych zaległe podatki i uzyskać pomoc Zachodu.
11 IX 1998 nowym premierem został Jewgienij Primakow, który za pierwszoplanowe zadanie dla swojego rządu uznał utrzymanie jedności zagrożonego rozpadem państwa. 12 V 1999 B. Jelcyn odwołał Primakowa ze stanowiska premiera, zarzucając jego gabinetowi zbytnią opieszałość we wprowadzaniu reform. Nowym premierem 19 V 1999 został Siergiej Stiepaszyn, zdymisjonowany przez prezydenta 9 VIII 1999. 16 VIII 1999 premierem został Władimir Putin. 8 XII 1999 prezydent Rosji B. Jelcyn oraz prezydent Białorusi A. Łukaszenka podpisali układ o utworzeniu Związku Białorusi i Rosji (ZBiR). Układ przewiduje, że Rosja i Białoruś zachowując swoją pełną suwerenność utworzą wspólną przestrzeń gospodarczą z elementami państwa związkowego. ZBiR będzie miał wspólny rynek, wspólną politykę gospodarczą, obronną i zagraniczną, nie będzie miał natomiast wspólnej armii.
31 XII 1999 prezydent B. Jelcyn podał się do dymisji. Do czasu wyborów prezydenckich tymczasowo funkcję prezydenta pełnił W. Putin. Został on wybrany na prezydenta w pierwszej turze wyborów prezydenckich, które odbyły się 26 III 2000. Ponownie ubiegał się o urząd, i ponownie został wybrany 14 III 2004.
17 V 2000 Michaił Kasjanow został zatwierdzony przez Dumę na stanowisko premiera (pełnił tę funkcję od stycznia 2000).
Zatonięcie rosyjskiego okrętu podwodnego "Kursk" wraz z 118 osobami załogi, które miało miejsce w tym samym roku na Morzu Barentsa wstrząsnęło rosyjską i międzynarodową opinią publiczną. Dwuznaczne stanowisko rządu i prezydenta niechętnych ujawnieniu przyczyn tragedii i kontrowersje dotyczące sposobu przeprowadzenia akcji ratunkowej sprowokowały debatę publiczną na temat społecznej i etycznej odpowiedzialności władzy. Jej argumenty powróciły ze zdwojoną siłą w październiku 2002, kiedy grupa czeczeńskich bojowników-samobójców opanowała moskiewski teatr na Dubrowce przetrzymując przez trzy doby kilkuset widzów spektaklu jako zakładników. Podczas szturmu brygady antyterrorystycznej użyto gazu bojowego, w wyniku działania którego śmierć poniosło około 130 osób. Tragedia zintensyfikowała dialog rosyjsko-czeczeński: 2003 Czeczeni głosowali w referendum konstytucyjnym, którego wynik był korzystny dla Moskwy, władze rosyjskie ogłosiły również amnestię dla bojowników, którzy złożą broń. Posunięcia te nie miały jednak szansy doprowadzić do ostatecznego rozwiązania konfliktu czeczeńskiego. Po zamachu siły rosyjskie stacjonujące na terytorium Czeczenii zmasowały operacje pacyfikacyjne (tzw. zaczystki) skierowane głównie przeciwko ludności cywilnej.
W grudniu 2003 odbyły się wybory parlamentarne, które wygrała kremlowska partia Jedna Rosja. Tego samego roku, pod zarzutem oszustw podatkowych aresztowano jednego z czołowych przedsiębiorców rosyjskich – Michaiła Chodorkowskiego, do którego należy m.in. spółka naftowa Jukos. Wspierał on finansowo partie opozycyjne wobec Putina oraz uważany był za kandydata na stanowisko głowy państwa. W wyborach prezydenckich przeprowadzonych w marcu 2004 Władymir Putin zwyciężył już w pierwszej turze.
1 września 2004 terroryści zajęli szkołę w Biesłanie, na północny zachód od Władykaukazu, stolicy Osetii Północnej. Żądali m.in. wycofania wojsk rosyjskich z Czeczenii i grozili zabiciem przetrzymywanych osób – wśród 1200 zakładników większość stanowiły dzieci. W wyniku szturmu przeprowadzonego przez rosyjskie siły specjalne zginęło około 350 zakładników. Wydarzenie to stało się pretekstem do wzmocnienia pozycji prezydenta – Duma przegłosowała sposób wyboru gubernatorów okręgów, obwodów i republik, tworzących Federację Rosyjską, przyznając Kremlowi prawo do obsadzania tych stanowisk poprzednio pochodzących z wyborów.
Podczas pomarańczowej rewolucji na Ukrainie Rosja udzieliła poparcia Wiktorowi Janukowiczowi, a po jego przegranej podpisano sojusz polityczny, w którym Jedna Rosja zobowiązała się do wspierania kampanii przedwyborczej Partii Regionów, na czele której stoi Janukowicz.
Reforma systemu świadczeń społecznych wprowadzona na początku 2005 roku, wywołała wielotysięczne, spontaniczne protesty w wielu miastach Rosji.
W lutym 2005 Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że Rosja łamała prawa człowieka prowadząc kampanię wojenną w Czeczenii, jest to precedensowy wyrok, który otwiera możliwość domagania się odszkodowań przez pokrzywdzonych w działaniach wojennych Czeczenów. W maju tego samego roku w Moskwie odbyły się obchody zakończenia II wojny światowej, w których uczestniczyli przywódcy około 50 państw oraz szczyt Rosja-UE, podczas którego przyjęto dokumenty stwarzające ramy dla konkretnych działań w budowaniu tzw. „wspólnych przestrzeni” – gospodarczej, sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, kwestii międzynarodowych oraz bezpieczeństwa.
Na szczycie WNP w sierpniu 2005 zapowiedziano utworzenie Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej (WPG) - organizacji, która na wzór UE ma gospodarczo integrować kraje byłego ZSRR. W tym samym roku rosyjski Gazprom zawarł z niemieckimi koncernami energetycznymi umowę dotyczącą budowy gazociągu pod dnem Bałtyku - rosyjskie dostawy gazu zapewnić mają bezpieczeństwo energetyczne Niemiec, rurociąg omijać ma wszystkie kraje tranzytowe, w tym Polskę.
W maju 2006, na mocy porozumienia zawartego dwa miesiące wcześniej, Rosja rozpoczęła ewakuację wojsk z Gruzji. Porozumienie przewiduje przekazanie władzom w Tbilisi do końca 2007 r. wszystkich obiektów militarnych użytkowanych obecnie przez Rosję w Gruzji.
Ustrój
Na mocy konstytucji z 1993 Rosja jest wielopartyjną republiką federacyjną z dwuizbowym parlamentem, w którego skład wchodzi: Rada Federacji (178 miejsc, czteroletnia kadencja) i Duma (450 miejsc, czteroletnia kadencja). Na czele władzy wykonawczej stoi wyłaniany w głosowaniu bezpośrednim prezydent, sprawuje on urząd przez cztery lata. Prezydent powołuje, za akceptacją Dumy, premiera. Jeśli izba niższa parlamentu trzykrotnie odrzuci prezydenckiego kandydata na urząd, może on rozwiązać parlament i ogłosić przedterminowe wybory. Rząd ponosi odpowiedzialność przed prezydentem.
Liczba komentarzy (3) - Dodaj swój komentarz do tego artykułu... |
