RZECZOWNIKI Podział rzeczowników na deklinacje: - Deklinacja I
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego i męskiego na -а, -я. - Deklinacja II
Rzeczowniki rodzaju męskiego na spółgłoskę twardą lub miękką oraz -й i rodzaju nijakiego na -о, -е, -ё. - Deklinacja III
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego na spółgłoskę miękką oraz -ж, -ш.
Rzeczowniki deklinacji I Ze względu na miejsce akcentu rzeczowniki te dzieli się na cztery grupy: - Rzeczowniki ze stałym akcentem na temacie we wszystkich przypadkach, np.: армия, басня, берёза, бумага, д
орога, зад
ача, корова, точка, шея i inne (grupa najliczniejsza).
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | И | женщина | женщины | | Р | женщины | женщин | | Д | женщине | женщинам | | В | женщину | женщин | | Т | женщиной | женщинами | | П | женщине | женщинах | - Rzeczowniki ze stałym akcentem na końcówce we wszystkich przypadkach, np.: борьба, жара, мечта, тайга, статья.
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | И | мечта | мечты | | Р | мечты | мечт | | Д | мечте | мечтам | | В | мечту | мечт | | Т | мечтой | мечтами | | П | мечте | мечтах | - Rzeczowniki z akcentem ruchomym, który we wszystkich przypadkach liczby pojedynczej pada na końcówkę, a w liczbie mnogiej na temat, np.:
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | И | весна | вёсны | | Р | весны | вёсен | | Д | весне | вёснам | | В | весну | вёсен | | Т | весной | вёснами | | П | весне | вёснах | Do tej grupy należą: вд
ова, война, гроза, жена, змея, игла, изба, коза, нора, овца, страна, толпа i inne. - Rzeczowniki z akcentem ruchomym, który we wszystkich przypadkach pada na końcówkę, z wyjątkiem biernika l. poj. oraz mianownika, biernika i depełniacza l. mn., które mają akcent na temacie, np.:
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | И | гора | горы | | Р | горы | гор | | Д | горе | горам | | В | гору | гор | | Т | горой | горами | | П | горе | горах | Do tej grupy należą: гора, нога, д
оска, голова, бород
а, сторона i inne. Rzeczowniki: д
оска, голова, бород
а, сторона mają w dopełniaczu l. mn. akcent na drugiej sylabie tematu: д
осок, голов, бород
, сторон. Uwaga! Przesunięciu akcentu w formach liczby mnogiej z końcówki na temat towarzyszy często przejście akcentowanej samogłoski tematu е w ё, np.: весна - вёсны, сестра - сёстры, жена - жёны.
Rzeczowniki deklinacji II Rodzaj męski Rzeczowniki r. męskiego zakończone na spółgłoskę dzielą się na cztery grupy: - rzeczowniki ze stałym akcentem na temacie we wszystkich przypadkach, np.: брат, внук, звук, класс, мак, метр, флот, баран, народ
, район, рассказ, велосипед
i inne.
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | звук | звуки | | Р | звука | звуков | | Д | звуку | звукам | | В | звук | звуки | | Т | звуком | звуками | | П | звуке | звуках | - rzeczowniki ze stałym akcentem na końcówce we wszystkich przypadkach prócz mianownika l. poj., np.: врач, гриб, д
ожд
ь, ключ, плащ, д
екабрь, отец, язык i inne.
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | язык | языки | | Р | языка | языков | | Д | языку | языкам | | В | язык | языки | | Т | языком | языками | | П | языке | языках | - rzeczowniki z ruchomym akcentem: w l. poj. pada na temat, a w l. mn. na końcówkę.
Należą tu: берег, вечер, воз, голос, город
, д
уб, край, круг, мозг, мост, нос, пол, рог, снег, сорт, холод
, цвет, чай, шаг, шар, шёлк i inne. | | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | нос | носы | | Р | носа | носов | | Д | носы | носам | | В | нос | носы | | Т | носом | носами | | П | (о) носе, (в) носу | носах | - rzeczowniki z ruchomym akcentem: w l. poj. oraz w mianowniku i bierniku l. mn. (gdy jest równy mianownikowi) pada na temat, a w pozostałych przypadkach na końcówkę.
Należą tu: Бог, волк, волос, год
, голубь, гость, зверь, зуб, камень, корень, слог i inne. | | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | год
| год
ы | | Р | год
а | год
ов | | Д | год
у | год
ам | | В | год
| год
ы | | Т | год
ом | год
ами | | П | год
е | год
ах | Uwagi: - Rzeczowniki z akcentowanymi przyrostkami -ак, -як, -чак, -няк, -ун, -ач, -ёж, -еж mają we wszystkich prypadkach zależnych w l. poj. i mn. akcent na końcówce (II grupa), np.: врач, врача; рыбак, рыбака, рыбаки.
- Rzeczowniki z przyrostkami -ик, -ник, -щик, -ок, -ёк, -арь, -ец, -ич -ыш, -ук, -юк, -ык, -ун
a) gdy przyrostki są akcentowane, należa do grupy II (akcent na końcówce), np.: старик, старика; словарь, словаря; язык языка. b) gdy przyrostki nie są akcentowane, należą do grupy I (akcent na temacie), np.: столик, столика; торговец, торговца. - Rzeczowniki конь, гвозд
ь, грузд
ь i червь mają we wszystkich przypadkach l. poj. i mn. z wyjątkiem mianownika obu liczb (i biernika l. mn. rzeczownika гвозд
ь) akcent na końcówce:
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | конь | кони | | Р | коня | коней | | Д | коню | коням | | В | коня | кони | | Т | конём | конями | | П | коне | конях | Rodzaj nijaki Rzeczowniki rodzaju nijakiego dzielą się na cztery grupy: - Rzeczowniki ze stałym akcentem na temacie we wszystkich przypadkach, np.: богатство, зд
ание, кресло, яблоко i inne.
| | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | зд
ание | зд
ания | | Р | зд
ания | зд
аний | | Д | зд
анию | зд
аниям | | В | зд
ание | зд
ания | | Т | зд
анием | зд
аниями | | П | зд
ании | зд
аниях | Uwaga! Rzeczownik озеро w l. mn. ma formy: озёра, озёр, озёрами. - Rzeczowniki ze stałym akcentem na końcówce we wszystkich przypadkach, np.: бещество, д
еревцо.
- Rzeczowniki z ruchomym akcentem: w l. poj. akcent pada na temat, a w l. mn. na końcówkę, np: слово, слова (l. poj.), слова (l. mn.).
Do tej grupy należą: д
ело, зеркало, место, море, мыло, облако, поле, слово, стад
о, тело, чуд
о i inne. | | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | слово | слова | | Р | слова | слов vide uwaga pierwsza | | Д | слову | словам | | В | слово | слова | | Т | словом | словами | | П | слове | словаах | - Rzeczowniki z ruchomym akcentem: w l. poj. akcent pada na końcówkę, a w l. mn. na temat, np: весло, весла (l. poj.), вёсла (l. mn.).
Do tej grupy należą: беретено, весло, гнезд
о, копьё, колесо, ребро, ремесло, решето, ружьё, село. Uwaga! Rzeczownik озеро w l. mn. ma formy: озёра, озёр, озёрами. - Rzeczowniki ze stałym akcentem na końcówce we wszystkich przypadkach, np.: бещество, д
еревцо.
- Rzeczowniki z ruchomym akcentem: w l. poj. akcent pada na temat, a w l. mn. na końcówkę, np: слово, слова (l. poj.), слова (l. mn.).
Do tej grupy należą: д
ело, зеркало, место, море, мыло, облако, поле, слово, стад
о, тело, чуд
о i inne. | | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | ружьё | ружья | | Р | ружья | ружьей | | Д | ружью | ружьям | | В | ружьё | ружья | | Т | ружьём | ружьями | | П | ружье | ружьях | Uwagi! 1. Dopełniacz l. mn. rzeczowników twardotematowych ze względu na brak końcówki ma zawsze akcent na temacie. 2. Przesunięciu akcentu w formach l. mn. z końcóki na temat towarzyszy często przejście akcentowanej samogłoski tematu е w ё, np.: весло - вёсла; решето - решёта; беретено - беретён.
Rzeczowniki deklinacji III Rzeczowniki rodzaju żeńskiego III deklinacji dzielą się na dwie grupy: - rzeczowniki ze stałym akcentem na temacie. np.: артель, мысль, тетрад
ь, цель i inne.
- rzeczowniki z ruchomym akcentem: w l. poj. oraz w mianowniku i bierniku (gdy równy mianownikowi) l. mn. akcent pada na temat, a w pozostałych przypadkach przechodzi na końcówkę, np.: д
верь, д
вери, д
верью, ale д
верей, д
верям, д
верями, о д
верях.
Do tej grupy należą: бровь, вещь, д
верь, кость, крепость, кровь, лошад
ь, мышь, ночь, печь, площад
ь, повесть, речь, скатерть, соль, степь i inne. | | liczba pojedyncza | liczba mnoga | | I | мышь | мыши | | Р | мыши | мышей | | Д | мыши | мышам | | В | мышь | мышей | | Т | мышью | мышами | | П | мыши | мышах | Uwaga! W miejscowniku l. poj. po przyimkach в i на akcent niektórych rzeczowników jednosylabowych pada na końcówkę, np.: в степи, в печи, в пыли, в тени, на д
вери, на цели, на груд
и.
PRZYMIOTNIKI Formy długie Akcent w odmianie form długich przymiotników jest zawsze stały bądź na temacie, bądź na końcówce. Przymiotniki miękkotematowe mają akcent zawsze na temacie. Wszystkie przymiotniki rodzaju żeńskiego i nijakiego zachowują w formach pełnych akcent rodzaju męskiego, np.: босой, босая, босое. Formy krótkie Akcent ruchomy występuje jedynie w krótszych formach przymiotników, które - jak wiadomo - nie odmieniają się według przypadków. Więc ruchomość akcentu na miejsce jedynie przy odmianie według rodzajów i liczb. - Jeśli przymiotnik w formie pełnej kończy się na -ый, to w zasadzie miejsce akcentu pozostaje bez zmian również w formie krótkiej r. męskiego, np.: готовый - готоб; зд
оровый - зд
оров.
Wyjątek stanowią przymiotniki: | острый - остёп | холод
ный - холод
ен | д
ешёвый - д
ёшев | | сильный - силён | голод
ный - голод
ен | весёлый - весел | | умный - умён | | зелёный - зелен | | хитрый - хитёр | | | Jeśli w pełnej formie przymiotnika akcent pada na końcówkę -ой, to w formie krótkiej r. m. l. poj. przechodzi na temat, np.: больной - болен, д
орогой - д
орог, ale: снешной - смешон. - Przy tworzeniu r. ż. i n. oraz l. mn. występują zmiany akcentu. I tak:
- gdy przymiotnik składa się z więcej niż dwóch sylab bądź składa się z dwóch, ale nie występuje w nim ruchome o lub e, to akcent pozostaje bez zmian, np.: готов - готова - готово - готовы; розов - розова - розовы, itp.
Uwaga! Wyjątki: тяжёл - тяжела - тяжело - тяжелы; хорош - хороша - хорошо - хороши; горяч - горяча - горячо - горячи. - gdy przymiotnik jest jednosylabowy lub dwusylabowy z ruchomym o lub e lub ma pełnogłos -оро-, -оло-, to akcent przenosi się na końcówkę tylko w r. ż.
l. poj., np.: слаб - слаба - слабо - слабы; тих - тиха - тихо - тихи; д
орог - д
ороа - д
орого - д
ороги. Wyjątki!: - odchylenia od powyższej reguły:
рад
- рад
а - рад
о - рад
ы; явен - явна - явно - явны; тёмен - темна - темно - темны; д
олжен - д
олжна - д
олжно - д
олжны; смешон - смешна - смешно - смешны; лёгок - легка - легко - легки. - Podwójny akcent w r. n. i l. mn.:
бел - бела - бело - белы; высок - высока - высоко - высоки; глубок - глубока - глубоко - глубоки; д
алёк - д
алека - д
алёко / д
алеко - д
алёки / д
алеки; широк - широка - широко - широки
LICZEBNIKI Liczebniki główne Liczebniki: од
ин, од
но, од
на, д
ва, три, четыре, пять, шесть, семь, восемь, д
ебять, д
есять, д
вад
цать, трид
цать, сорок i сто mają we wszystkich przypadkach zależnych akcent na ostatniej samogłosce, np.: | И | од
ин | од
ни | четыре | сорок | | Р | од
ного | од
них | четырёх | сорока | | Д | од
ному | од
ним | четырём | сорока | | В | од
ин, од
ного | од
ни, од
них | четыре, четырёх | сорок | | Т | од
ним | од
ними | четырьмя | сорока | | П | од
ном | од
них | четырёх | сорока | Wyjątek: forma од
ними w narzędniku liczby mnogiej.
Liczebniki од
иннад
цать, д
венад
цать, тринад
цать, четырнад
цать, пятнад
цать, шестнад
цать, семнад
цать, восемнад
цать, д
евятнад
цать oraz д
евяносто, тысяча, миллион, миллиард
zachowują we wszystkich przypadkach miejsce akcentu właściwe mianownikowi liczby pojedynczej. Liczebniki пятьд
есят, шестьд
есят, семьд
есят, восемьд
есят w przypadkach zależnych (oprócz biernika zachowującego miejsce akcentu mianownika) mają akcent na końcówce pierwszej części liczebnika złożonego, np.: | И | пятьд
есят | | Р | пятид
есяти | | Д | пятид
есяти | | В | пятьд
есят | | Т | пятьюд
ецятью | | П | пятид
ецяти | Liczebniki д
вести, триста, четыреста, пятьсот, шестьсот, семьсот, восемьсот, д
евятьсот mają akcent w przypadkach zależnych (z wyjątkiem biernika i narzędnika) na ostatniej sylabie. W narzędniku akcent pada na sylabę przedostatnią. | И | д
вести | триста | пятьсот | | Р | д
вухсот | трёхсот | пятисот | | Д | д
вумстам | трёмстам | пятистам | | В | д
вести | триста | пятьсот | | Т | д
вумястами | тремястами | пятьюстами | | П | д
вухстах | трёхстах | пятистах | Liczebniki porządkowe Liczebniki porządkowe zachowują miejsce unieruchomionego akcentu właściwego mianownikowi liczby pojedynczej we wszystkich przypadkach zależnych. Liczebniki 2., 6., 7., 8., 40. są akcentowane na końcówce, np.: второй, восьмой, сороковой. Liczebniki od 11. do 19. zachowują miejsce akcentu liczebników głównych, np.: од
иннад
цатый, д
евятнад
цатый. Wszystkie pozostałe są akcentowane na ostatniej samogłosce tematu, np.: пятый, трёхсотый .
ZAIMKI Wszystkie zaimki dzielą się pod względem akcentuacyjnym na cztery typy. - Z akcentem na ostatniej sylabie.
Do tej grupy należą zastępujące zaimki: я, ты, он, она, оно, они, мы, вы (osobowe), себя; мой, твой, свой; тот, таков, такова, таково, таковы; сей; кто, что, чей; каков, какова, каково, каковы; сам, сама, само; весь. Wyjątek od normy. W narzędniku liczby mnogiej akcent pada na drugą od końca samogłoskę.
| И | я | мы | | Р | меня | нас | | Д | мне | нам | | В | меня | нас | | Т | мной (мною) | нами | | П | (обо) мне | (о) нас | - Z akcentem na pierwszej samogłosce.
Do tej grupy należą: наш, ваш; некого, нечего; некто, нечто, некоторый, кой, некий, несколько; самый, всякий, всяческий, кажд
ый; сколько; этот, экий, этакий, оный.
| И | кой | этот | | Р | коего | этого | | Д | коему | этому | | В | кой / коего | этот / этого | | Т | коим | этим | | П | (о) коем | (об) этом | - Z akcentem na końcówce.
Do tej grupy należą następujące zaimki, które odmieniają się jak przymiotniki: такой, иной, какой, никакой. | И | такой | | Р | такого | | Д | такому | | В | такой / такого | | Т | таким | | П | (о) таком | - Z akcentem na temacie.
Jak przymiotniki z akcentem na temacie odmieniają się zaimki: который, всякий.
CZASOWNIKI Czasowniki dokonane i niedokonane - Czasowniki dokonane utworzone od niedokonanych przez dodanie przedrostka zachowują miejsce akcentu czasowników niedokonanych (z wyjątkiem przedrostka вы-), np.:
играть - проиграть; работать - переработать. Wyjątek stanowią czasowniki dokonane z przyrostkiem вы-. Akcent tych czasowników spoczywa zawsze na przedrostku, np.: играть - выиграть; работать - выработать. Patrz także bezokolicznik. - Czasowniki niedokonane utworzone od dokonanych za pomocą -ыва-, -ива mają akcent na sylabie poprzedzjącej przyrostek, niezależnie od tego, jakie jest miejsce akcentu w odpowiednim czasowniku dokonanym, np.:
зад
умать - зад
умывать успокоить - успокаивать наверстать - навёрстывать - Czasowniki niedokonane utworzone od dokonanych za pomocą przyrostków -ва-, -а-, -я- mają akcent zawsze na przyrostku, np.:
забыть - забывать обгрызть - обгрызать проверить - проверять. W czasownikach dokonanych przedrostek вы- jest zawsze akcentowany, natomiast w czasownikach niedokonanych zawsze nieakcentowany, np.: выиграть - выигрывать выкормить - выкармливать. W poniższych czasownikach podstać dokonaną od niedokonanej w bezokoliczniku odróżnia tylko miejsce akcentu: | postać dokonana | postać niedokonana | | bezokolicznik | czas przyszły prosty | bezokolicznik | czas teraźniejszy | | рассыпать | рассыплю, рассыплешь | рассыпать | рассыпаю, рассыпаешь | | обрезать | обрежу, обрежешь | обрезать | обрезаю, обрезаешь | Bezokolicznik Zakończenie -ти jest zawsze akcentowane, z wyjątkiem czasowników z przedrostkiem вы-, w których akcent pada na przedrostek, np.: нести - вынести везти - вывезти ид
ти - выйти Podział czasowników na koniugacje Czasowniki rosyjskie można podzielić na dwie koniugacje o następujących końcówkach: | koniugacja I | koniugacja II | | -у, -ю | -ем, -ём | -у, -ю | -им | | -ешь, -ёшь | -ете, -ёте | -ишь | -ите | | -ет, -ёт | -ут, -ют | -ит | -ат, -ят | Czas teraźniejszy i przyszły prosty W czasie przyszłym prostym występują te same typu akcentowe, co w czasie teraźniejszym, dlatego dalej zostanie opisany tylko czas teraźniejszy.
W formach czasu teraźniejszego występują trzy typu akcentowe: - akcent stały na temacie, np.: ед
у, ед
ешь, ед
ут.
Do tej grupy należą: - w I koniugacji czasowniki, których temat bezokolicznika kończy się:
- na samogłoskę nieakcentowaną, np.: д
умать, д
умаю, д
умаешь
- na samogłoskę akcentowaną, występującą również w temacie czasu teraźniejszego, np.: знать, знаю, знаешь; греть, грею, греешь.
- na samogłoskę ы, wymieniającą się w temacie czasu teraźniejszego z samogłoską o, np.: мыть, мою, моешь; рыть, рою, роешь;
- w II koniugacji czasowniki z tematem bezokolicznika zakończonym na samogłoskę nieakcentowaną, np.: помнить, помню, помнишь; вид
еть, вижу, вид
ишь.
- akcent stały na końcówce, np.: пеку, печёшь, пекут;
Do tej grupy należą: - w I koniugacji:
- czsowniki z jednosylabowym tematem bezokolicznika, zakończonym na samogłoskę а, и lub е, niewystępującą w temacie czasu teraźniejszego, np.: брать, беру, берёшь; звать, зову, зовёшь; петь, пою, поёшь.
- czasowniki z bezokolicznikiem na -ереть, np.: тереть, тру, трёшь.
- czasowniki z bezokolicznikiem na -сти, -зти, -сть, -зть, -чь, np.: плести, плету, плетёшь; класть, клад
у, клад
ёшь; печь, пеку, печёшь.
- w II koniugacji większość czasowników z akcentem na ostatniej sylabie w bezokoliczniku, np.: говорить, говорю, говоришь; сид
еть, сижу, сид
ишь.
- akcent ruchomy: w 1. os. l. poj. na końcówce, w pozostałych formach na temacie, np.: д
ремлю, д
ремлешь, д
ремлют.
Do tej grupy należą: - w I koniugacji:
- czasowniki z wielosylabowym tematem bezokolicznika, zakończonym akcentowaną samogłoską a, niewystępującą w temacie czasu teraźniejszego, np.: д
ремать, д
ремлю, д
ремлешь; пахать, пашу, паешь.
- czasowniki z bezokolicznikiem na -ороть, -олоть, np.: пороть, порю, порешь; колоть, колю, колешь.
- dwa czasowniki z bezokolicznikiem na akcentowane: -нуть. Są to: тянуть, тяну, тянешь; тонуть, тону, тонешь.
- w II koniugacji:
- dość liczna grupa czasowników z tematem na akcentowane и, np.: курить, курю, куришь; просить, прошу, просишь.
- następujące czasowniki z tematem bezokolicznika na akcentowane e lub a:
смотреть, смотрю, смотришь; терпеть, терплю, терпишь; вертеть, верчу, вертишь; д
ержать, д
ержу, д
ержишь; д
ышать, д
ышу, д
ышишь; гнать, гоню, гонишь.
UWAGI - Odmiennie niż w przypadkach wyżej podanych pada akcent w formach czasu teraźniejszego następujących czasowników:
- z akcentem stałym na temacie: брить, брею, бреешь; лезть, лезу, лезешь.
- z akcentem stałym na końcówce: жить, живу, живёшь; плыть, плыву, плывёшь; сосать, сосу, сосёшь; орать, ору, орёшь; д
авать, д
аю, д
аёшь; сознавать, сознаю, сознаёшь; вставать, встаю, встаёшь; смеяться, смеюсь, смеёшься.
- z akcentem ruchomym: мочь, могу, можешь.
- Wśród czasowników na -овать, -евать należy rozróżnić następujące grupy akcentowe:
- советовать, советую, советуешь;
- тосковать, тоскую, тоскуешь; воевать, воюю, воюешь;
- ковать, кую, куёшь; клевать, клюю, клюёшь.
Czas przeszły - Czasowniki z tematem bezokolicznika zakończonym na samogłoskę mają w czasie przeszłym akcent na tej samej sylabie, co w bezokoliczniku, np.:
знать - знал, знала, знало, знали; бить - бил, била, било, били, вид
еть - вид
ел, вид
ела, вид
ело, вид
ели. Uwaga! Wyjątek stanowią czasowniki, w których akcent w czasie przeszłym w r. żeńskim l. p. pada na końcówkę, w pozostałych zaś formach na temat, np.: жд
ать - жд
ал, жд
ала, жд
ало, жд
али. Są to następujące czasowniki: - брать, быть, взять, вить, врать, гнать, гнить, д
ать, д
рать, жд
ать, жить, жрать, звать, клясть, лить, лгать, пить, плыть, рвать, слыть, снять, спать, ткать. Liczba tych czasowników systematycznie maleje. Prawie wszystkie wymienione czasowniki w r. ż. l. p. nie przesuwają akcentu na końcówkę po не, np.: брала, не брала; пила, не пила.
- złożone z -нять, np.: понять - понял, поняла, поняло, поняли.
- złożone z -чать, np.: начать - начал, начала, начало, начали.
- Czasowniki na -сти, -зти, -чь mają w r. żeńskim i nijakim l. poj. oraz w l. mn. akcent na końcówce, np.: трясти - тряс, трясла, трясло, трясли; лечь - лёг, легла, легло, легли.
Uwaga! W czasownikach сечь, стричь akcent pozostaje na temacie, np.: сечь - сек, секла, секло, секли. - Czasowniki na -сть, -зть mają stały akcent na temacie, np.: сесть - сел, села, село, сели; пасть - пал, пала, пало, пали.
Uwagi - Czasowniki użyte z przedrostkiem zachowują w r. żeńskim l. poj. akcent na końcówce, natomiast w pozostałych formach przeważnie przenoszą go na przedrostek, np.: отд
ать - отд
ал, отд
ала, отд
ало, отд
али; пролить - пролил, пролила, пролило, пролили, ale: перелить - перелил, перелила, перелили; забыть - забыл, забыла, забыло, забыли.
- Czasowniki умереть, замереть, отпереть, запереть akcentuje się jak czasowniki grupy отд
ать, np.: замереть - замер, замерла, замерло, замерли.
- Czasowniki быть, д
ать, жить przenoszą akcent na zaprzeczenie не w formach rodzaju męskiego i nijakiego oraz w l. mnogiej, np.: не был, не была, не было, не были.
- Czasowniki zwrotne z akcentem na końcówce w rodzaju żeńskim mają przeważnie w rodzaju nijakim oraz w l. mnogiej akcent również na końcówce. Rodzaj męski tych czasowników może mieć akcent na temacie lub na partykule -ся, np.: брать - брал, брала, брало, брали;
браться - брался, бралась, бралось, брались; начать - начал, начала, начало, начали; начаться - начался, началась, началось, начались; Imiesłowy Imiesłowy przymiotnikowe - Imiesłowy przymiotnikowe czasu teraźniejszego (czynne i bierne) mają akcent zgodny z akcentem 1. osoby l. poj. czas teraźniejszego, np.:
| читаю | читающий | читаемый | | вижу | вид
ящий | вид
имый | | прошу | просящий | просимый | Uwaga! Kilka czasowników na w imiesłowie przymiotnikowym czynnym czasu teraźniejszego akcent niezgodny z regułą, np.: | колю (колешь) | колющий | | мелю (мелешь) | мелющий | | борюсь (борешься) | борющий | | люблю (любишь) | любящий | | служу (служишь) | служащий | | д
ышу (д
ышишь) | д
ышащий | - Imiesłowy przymiotnikowe czynne czasu przeszłego:
- zachowują akcent na tejże sylabie, co w bezokoliczniku, przy czasownikach na -ть, -чь, np.: бросить - бросивший; вид
еть - вид
евший; читать - читавший.
- przesuwają akcent na sylabę rdzenną przy czasownikach na -ти, -ереть, np.: нести - нёсший; везти - вёзший; стереть - стёрший; запереть - запёрший.
- Imiesłowy przymiotnikowe bierne czasu przeszłego:
- zakończone na -анный, -яннуй zachowują akcent na tejże sylabie, co w bezokoliczniku, np.: д
ать - д
анный, сд
елать - сд
еланный, услышать - услышанный itp.
Wyjątek stanowią imiesłowy utworzone od czasowników wielosylabowych na -ать, -ять z akcentem na ostatniej sylabie. Akcent w tych imiesłowach cofa się o jedną sylabę, np.: избрать - избраннуй; растерять - растерянный. - zakończone na -енный (-ённый), a urobione od czasowników koniugacji I, mają akcent na przyrostku (a więc formę -ённый), utworzone zaś od koniugacji II akcent na tajże sylabie, co w 2. osobie l. poj. czasu teraźniejszego (przyszłego prostego), np.:
| спасти | спасённый | жаришь | жаренный | | испеть | испечённый | купишь | купленный | | запрячь | запряжённый | уговоришь | уговорённый | - Imiesłowy przymiotnikowe bierne czasu przeszłego na -тый mają akcent przeważnie na tejże sylabie, co w bezokoliczniku, np.: од
еть - од
етый; тронуть - тронутый.
Uwagi - Akcent cofnięty o jedną sylabę w imiesłowie mają czasowniki z bezokolicznikiem na -ороть, - олоть i na akcentowane -нуть, np.:
| запороть | запоротый | замкнуть | замкнутый | | приколоть | приколотый | пазогнуть | пазогнутый | - Nieliczna grupa czasowników ma akcent w imiesłowie na -тый, zgodny z akcentem w czasie przeszłym, a różniący się od akcentu w bezokoliczniku, np.:
| тереть | тёр | тёртый | | опереть | опёр | опёртый | | запереть | запер | запертый | | отпереть | отпер | отпертый | | начать | начал | начатый | | занять | занял | занятый | | прожить | прожил | прожитый | | обнять | обнял | обнятый | Krótkie formy imiesłowów przymiotnikowych biernych Krótsze formy imiesłowów przymiotnikowych biernych czasu przeszłego mają przeważnie akcent stały na temacie, zgodnie z akcentem form pełnych, np.: угнетаемый - угнетаем, угнетаема, угнетаемо, угнетаемы.
Uwagi - Formom pełnym imiesłowów na -ённый odpowiadają formy krótsze z akcentem na końcówce w rodzaju żeńskim i nijakim liczby pojedynczej oraz w liczbie mnogiej, np.:
спасённый - спасён, спасена, спасено, спасены. - Nieliczna grupa czasowników ma krótsze formy imiesłowu przymiotnikowego biernego czasu przeszłego z akcentem na końcówce w rodzaju żeńskim, ale na temacie w rodzaju męskim i nijakim oraz w liczbie mnogiej, np.:
начатый - начат, начата, начато, начаты; взятый - взят, взята, взято, взяты; занятый - занят, занята, занято, заняты; прод
анный - прод
ан, прод
ана, прод
ано, прод
аны. - Czasownik д
ать niepoprzedzony przedrostkim ma następujący akcent w formach imiesłowu przymiotnikowego biernego czasu przeszłego:
д
анный - д
ан, д
ана, д
ано, д
аны. Imiesłowy przysłówkowe współczesne Ich akcent jest przeważnie zgodny z akcentem 1. osoby liczby pojedynczej czasu teraźniejszego, np.: несы - неся, д
умаю - д
умая. Inaczej akcentowane są imiesłowy: | сижу | сид
я | | гляжу | гляд
я | | молчу | молча | | лежу | лёжа | | стою | стоя |
PRZYSŁÓWEK - W większości przypadków przysłówki zachowują akcent tej części mowy, od której są utworzone.
- od rzeczowników, np.: утро - утром, вечер - вечером, лето - летом.
Uwaga. Wyjątek stanowią nieliczne wyrazy, w których akcent został przesunięty ku końcowi. np.: | rzeczownik | przysłówek | | бегом | бегом | | кругом | кругом | | верхом | верхом | - od przymiotników, np.: красив - красиво; смел - смело; русский - по-русски.
- Niektóre przysłówki mają odmienny akcent niż część mowy, od której powstały.
- Przysłówki utworzone od zaimków мой, твой, свой łącznie z przyrostkiem по przesuwają akcent na pierwszą sylabę, porównaj:
по моему (по моему веленью) - по-моему (по-моему это правильно) - Przysłówki utworzone od rzeczowników i przymiotników łącznie z przyrostkami przeważnie przenoszą akcent na przedrostki, np.: д
осыта, изред
ка, поровну, начисто, ale срогяча, спроста, насквозь.
Literatura: - M. Frolichowa, M. Kwiatkowski, S. Łaszewski Gramatyka języka rosyjskiego
- Mścisław Olechnowicz Akcent rosyjski
Liczba komentarzy (0) - Dodaj swój komentarz do tego artykułu... |